Республика Казахстан, г.Нур-Султан,
ул. А.Бектурова 3/1, офис 83
+7 7172 78 35 69, opinions@opinions.kz
ҚАЗ
ENG

Ракишева Ботагөз, «Қоғамдық пікір» зерттеу институтының ғылыми консультанты,
әлеуметтік ғылымдар кандидаты
Сайлау нәтижелерін болжау қиын. Соңғы жылдары әлемнің бірқатар елдерінде сайлаудағы болжамның дәлдігі, оның ішінде әдіснамаға қатысты даулы мәселе болды. Сайлау процесінің нәтижелеріне дұрыс болжам жасай алмаған ұйымдардың әлеуметтік сауалнамаларының нәтижелері бұқаралық ақпарат құралдарының назарына үнемі түсіп отырады.

Болжау әрдайым жоғары беделдік тәуекелдермен байланысты болғандықтан, әлеуметтанулық компаниялар мұндай болжамдар жасамауды жөн көреді. Осының бір мысалы әлемге әйгілі компаниялардың бірінің (2015 жылдың жазында) мәжбүрлі қадамы болды, оның мамандары 2016 жылғы сайлау алдындағы науқан бойынша болжамдарды партиядан үміткерлердің ресми номинациясына дейін жарияламау туралы шешім қабылдады. Жақында, 1 қазанда BBC News сайтында «АҚШ-тағы сайлау: бұл жолы сауалнамаларға сенуге бола ма?» атты кең түрдегі мақала жарияланды, онда 2016 жылғы президенттік сайлаудағы дауыс беру процесі және сауалнамаларға негізделген болжамдар егжей-тегжейлі сипатталған. Америкалық зерттеушілер бұл туралы әзілдегенді ұнатады: «болжамның ең жақсы күні – сайлаудан кейінгі күн».

Сонымен бірге, бүкіл әлемдегі сарапшылар болжамдардың рөлін, олардың маңыздылығы мен қажеттілігін, атап айтқанда демократияландырушы ретінде жоғары бағалайды – болжамдар халықтың назарын саясатқа аударады, адамдарды кандидаттардың бағдарламаларына назар аударуға, сайлауға қызығушылық танытуға және оларға қатысуға шақырады.

Сайлау кезеңі - әлеуметтік компаниялар үшін бұл өз гипотезаларын тексеруге, әдістерді білуге, сұхбат желілерін тексеруге, БАҚ назарын аударуға – сауалнамалардың нәтижелерін жариялауға, кәсіби алаңдағы әріптестермен деректер мен пікір алмасуға, әртүрлі сайттарда талқылауға мүмкіндік береді. Сондықтан біз өзіміздің зерттеу жұмысымыздың динамикалық кезеңіне қайта кірісеміз, оны іс жүзінде тұрақты негізде жүргіземіз, өйткені сайлау циклі ресми сайлау күні жарияланғанға дейін басталады және дауыс беру күнімен аяқталмайды.

Әлеуметтік мониторинг режимінде біз Парламент Мәжілісінің алдағы сайлауына тіркелген және гипотетикалық түрде қатыса алатын партиялардың ағымдағы рейтингін өлшейміз. Іріктеме қайталап таныстырмалы - 1200 респондент. Сауалнама барлық облыстарда, Нұр-Сұлтан, Алматы және Шымкент қалаларында жүргізіледі [1] .

Маусым және қыркүйек айларындағы сауалнамалар аясында респонденттерге мынадай сұрақ қойылды: «Мұнда қазіргі уақытта тіркелген, парламенттік сайлауға қатыса алатын партиялар көрсетілген. Егер сайлау жақын күндері өткізілсе, онда сіз осы тізімдегі қай саяси партияға дауыс бересіз?». Нәтижелері кестеде келтіріледі.
Ракишева Ботагоз, научный консультант Исследовательского института «Қоғамдық пікір» («Общественное мнение»),
кандидат социологических наук

[1] Әлеуметтік зерттеулер Институттың меншікті қаражатына жүргізіледі, сауалнама 2020 жылдың маусым және қыркүйек айларында жүргізілді, ақпарат жинау сұхбат түрінде жүргізілді, қайталап таныстырмалы іріктеме бойынша әрбір сауалнамаға 1200 респондент қатысты, сәйкессіздік+/-2,82% құрады
[1] Социологические опросы проводятся на собственные средства Института, опросы проводились в июне и сентябре 2020 года, сбор информации был проведен в виде интервью (face-to-face), было опрошено 1200 респондентов в каждом опрос, по репрезентативной выборке, погрешность составила +/- 2,82%
22.10.2020 г.
Сложно прогнозировать результаты выборов. В последние годы в ряде стран мира точность прогнозирования на выборах стала дискуссионным вопросом, в том числе и относительно методологии. В центр внимания средств массовой информации регулярно попадают результаты социологических опросов организаций, не сумевшие дать верный прогноз результатов электорального процесса.

Поскольку прогнозирование всегда сопряжено с высокими репутационными рисками, социологические компании предпочитают не браться за подобные прогнозы. Одним из примеров стал вынужденный шаг одной из известнейших компаний с мировым именем (летом 2015 г.), когда её специалисты заявили о своём решении не публиковать прогнозы по предстоящей предвыборной кампании 2016 года до официальной номинации кандидатов от партий. Не так давно, 1 октября на сайте BBC News вышла развернутая статья «Выборы в США: можно ли доверять соцопросам на этот раз», где подробно описан процесс голосования на президентских выборах 2016 года и прогнозы, основанные на социологических опросах. Американские исследователи по такому поводу любят шутить: «лучшая дата прогноза – день после выборов».

В тоже время эксперты во всем мире высоко оценивают роль прогнозов, их важность и необходимость, а именно в качестве демократизирующей – прогнозы привлекают внимание населения к политике, побуждают людей обращать внимание на программы кандидатов, проявлять интерес к выборам и участвовать в них.

Период выборов – для социологических компаний это возможность проверить свои гипотезы, отточить методы, протестировать интервьюерские сети, привлечь внимание СМИ – публиковать результаты опросов, обмениваться данными и мнениями с коллегами по профессиональному цеху, дискутировать на различных площадках. Поэтому мы вновь вступаем в динамичный период своей исследовательской работы, которую на самом деле ведем на постоянной основе, так как электоральный цикл начинается задолго до объявления официальной даты выборов и не завершается днем голосования.

В режиме социологического мониторинга нами замеряется текущий рейтинг партий, зарегистрированных и гипотетически могущих принять участие в предстоящих выборах в Мажилис Парламента. Выборка репрезентативная - 1200 респондентов. Опрос проводится во всех областях, городах Нур-Султан, Алматы и Шымкент [1] .

В рамках опросов июне и сентябре респондентам задавался вопрос: «Здесь перечислены зарегистрированные на данный момент партии, которые могут участвовать в парламентских выборах. Если бы выборы состоялись в ближайшие дни, тогда за какую политическую партию из этого списка вы бы проголосовали?». Результаты приведены в таблице.
Мемлекет басшысы Қ.К. Тоқаев Қазақстан Республикасының Парламенті Мәжілісі мен барлық деңгейдегі мәслихаттар сайлауын 2021 жылғы 10 қаңтарға белгіледі, бұл жақын электоралды кезеңде елдің саяси өмірінде қызықты оқиғалар болады деген сөз. Ең алдымен, олар партиялардың сайлау науқандарын құруына, сайлаушыларды өз жағына тартуына байланысты болады. Осының бәрін көптеген адамдар, зерттеу ұйымдары, соның ішінде «Қоғамдық пікір» зерттеу институты бақылап, қатысатын болады. Біздің институтта көп жылдық электоралды зерттеулер мен болжамдар тәжірибесі бар, олар халықтың жаппай сауалнамалары мен сараптамалық бағалауларға сүйене отырып жасалады. Сауалнама нәтижелері кәсіби алаңдарда жиі талқыланады.
Глава государства К.К.Токаев назначил дату выборов в Мажилис Парламента Республики Казахстан и маслихаты всех уровней на 10 января 2021 года, что означает, что в политической жизни страны в ближайший электоральный период будут происходить интересные события. Прежде всего, они будут связаны с тем, как партии будут выстраивать свои избирательные кампании, привлекать на свою сторону избирателей. За всем этим будут наблюдать и участвовать достаточно много людей, исследовательских организаций, в их числе и Исследовательский институт «Қоғамдық пікір» («Общественное мнение»). Наш Институт имеет многолетний опыт электоральных исследований и прогнозов, которые составляются с опорой на данные массовых опросов населения и экспертные оценки. Результаты опросов часто обсуждались на профессиональных площадках.
Қазіргі уақытта қазан айында жүргізілген өлшеу деректерін өңдеу аяқталуда. Біз оның нәтижелерін, сондай-ақ партиялық рейтингтердің электоралдық динамикасының кейінгі үзінділерін, сондай-ақ халықтың сайлауға және еліміздегі қоғамдық-саяси, әлеуметтік-экономикалық жағдайға қатысты пікірімен байланысты басқа да мәселелер бойынша деректерді жариялауды жоспарлап отырмыз.
В настоящее время завершается обработка данных замера, проведенного нами в октябре. Его результаты мы планируем опубликовать, как и последующие срезы электоральной динамики партийных рейтингов, а также данные по другим вопросам так или иначе связанным с мнением населения относительно выборов и общественно-политической, социально-экономической ситуации в нашей стране.
© 2013-2020. Исследовательский институт «Общественное мнение»
При использовании материалов ссылка на исходную страницу www.opinions.kz обязательна.